PolsRegio.be

Edemolen

Steenweg Deinze 148, 9810 Nazareth

Een molen met oorlogsverleden

De Edemolen was een houten graanwindmolen uit de 17e eeuw, opgetrokken nabij het kruispunt van de Gaversepontweg en de Steenweg Deinze. Op 7 oktober 1914 vormde de molen en zijn omgeving het decor van een intens gevecht tussen Belgische en Duitse troepen. Het is opmerkelijk hoe de molen dit overleefde, gezien de omliggende huizen en gebouwen in brand werden gestoken. In 1931 werd de molen dan toch gesloopt en verdween zo na eeuwen uit het landschap.

Oktober 1914

6 oktober 1914 en de val van Ant­werpen was nakend. Onder Duitse druk trok het Bel­gische leger zich terug richting kust, om er zich bij de Franse en Britse legers te voegen. De Duitse legerleiding probeerde dat te verhinderen. Zo moest het vierde Duitse cavaleriekorps de spoorlijnen vanuit Gent naar het westen vernietigen, om het vervoer van Belgische troepen en materieel tegen te houden.

De Belgische Generaal Clooten werd door de Rijkswachtbrigades en het spoorwegpersoneel ingelicht over de Duitse bewegingen. Gezien zijn opdracht erin bestond de aftocht van het Belgische leger te beschermen zond hij verkenningssecties uit; onder hen een eskadron ruiters van de Luikse Burgerwacht — het beroemde eskadron Chaudoir — en een peloton cyclisten van de Territoriale Rijkswachtgroep van Gent, onder leiding van kapitein Fremault. De pantserauto met machinegeweer van Rijkswacht Luitenant Vigneron vergezelde het peloton.

Bij de Nazarethse Edemolen kwam het tot een treffen

De ochtend van 7 oktober 1914 begon voor de verkenners de hachelijke opdracht om de getalsterkte van de vijand in te schatten en om diens manoeuvre te doorzien. De Burgerwacht, onder leiding van Commandant Chaudoir, kwam daarbij meermaals in conflict met Duitse troepen, onder meer ter hoogte van de Edemolen. Met hulp van een automitrailleur (een gepantserde en bewapende Minerva) van Luitenant Oor, ontsnapte de Burgerwacht er.

Het peloton cyclis­ten van Kapitein Fremault hoorde dit gevecht en kwam ter hulp. Rond de middag kwamen zij bij Edemolen aan, waar de Burgerwacht net was vertrokken. Zij troffen er een Duitse overmacht aan; een Duits detachement van de Beierse troepen van Majoor von Tannstein. Het vuurgevecht barstte los. Kapitein Fremault en zijn manschappen ver­schansten zich in de gebouwen. Twee Rijks­wachters van de brigade Gavere en tien vrijwilligers sloten zich bij hen aan.

Het gevecht was hevig en de Duitsers beslisten de huizen in brand te steken van waaruit (waarin) de Rijkswachters zich ver­dedigden. Verplicht om hun schuilplaats te verlaten, probeerden ze zich te hergroeperen aan de nabijgelegen molen, maar ze kwamen onder vuur te liggen. Fremault en 5 andere Rijkswachters en 5 vrijwilligers sneuvelden. Anderen geraakten zwaar gekwetst of werden gevangen genomen.

Op hun beurt gewaarschuwd door de gevechten kwam de Burgerwacht terug naar de Edemolen. Gesteund door de automitrailleur nemen ze de Duitsers onder vuur. Deze weken pas toen er zich ook nog 300 Franse soldaten van het 5e Régiment d’Infanterie Territoriale in de gevechten mengden.

Naast Kapitein Fremault hebben tien strijders direct de dood gevonden aan de Edemolen: vijf Rijkswachters, De Bruycker, De Cock, Van Oost en Verschraegen, brigadier Van den Bulcke en vijf Vrijwilligers  Daniels, Herman, Blieck, De Clercq, Peetermans. D’Artois van de Burgerwacht zal ’s anderendaags te Gent aan zijn verwondingen sterven.

Op 8 oktober werden 11 doden van het gevecht aan de Edemolen begraven te Nazareth. In 1923 werd het lichaam van kapitein Fremault overgebracht naar het kerkhof van zijn geboortedorp Pollinkhove.

Herdenking

Op 7 oktober 1937 is de gedenkzuil ingewijd en sindsdien wordt er ieder jaar op 7 oktober een herdenkingsplechtigheid gehouden. 

Historische foto's: Verzameling Leon De winter.


 

Andere bezienswaardigheden